De Wallen Amsterdam is de historische rosse buurt van de stad, met grachten, smalle straten en de Oude Kerk. Het is ook een buurt waar mensen wonen en werken. Deze gids introduceert de geschiedenis en praktische informatie om je bezoek voor te bereiden.
In deze gids
De middeleeuwse oorsprong van de Wallen
De geschiedenis van de Wallen begon in de dertiende eeuw, toen een nederzetting rond een dam in de Amstel ontstond. Het gebied had twee delen: de Oudezijde en Nieuwezijde. De Oudezijde, waar de Wallen liggen, werd als eerste ontwikkeld. De buurtnaam verwijst naar de burgwallen: aarden verdedigingswallen en grachten die de stad vóór de zeventiende-eeuwse uitbreiding beschermden.
In de middeleeuwen was de buurt het centrum van de Amsterdamse zeehandel. Door de nabijheid van de haven kwamen hier zeelieden, kooplieden en arbeiders samen. Die internationale toestroom vormde de basis voor het gevarieerde handelskarakter. Tijdens de groei werden aarden wallen vervangen door stenen verdedigingswerken. De slotgrachten veranderden in de grachten die nu de buurtindeling bepalen. Het erfgoed is zichtbaar in de rijksmonumenten langs de Oudezijds Voorburgwal en Oudezijds Achterburgwal.
Tip: de Oude Kerk aan Oudekerksplein 23 werd in 1306 officieel gewijd door de bisschop van Utrecht.
De Oude Kerk: het oudste gebouw van Amsterdam
Midden op de Wallen staat de Oude Kerk, het oudste nog bestaande gebouw van Amsterdam. De oorspronkelijke houten kapel werd in de loop van eeuwen een stenen gotische basiliek. De kerk was een ontmoetingsplek voor bewoners en werd voor erediensten en maritieme handel gebruikt. De vloer bestaat volledig uit grafstenen. Onder anderen Rembrandts vrouw Saskia van Uylenburgh werd hier begraven.
De Oude Kerk midden in een buurt met wereldlijke activiteiten laat de bijzondere sociale samenhang van Amsterdam zien. Kerk en omliggende bedrijvigheid bestaan al eeuwen op enkele meters afstand naast elkaar. Tegenwoordig is de kerk een plek voor hedendaagse kunst én een protestants gebedshuis. De zestiende-eeuwse toren is een vast punt in de skyline van de Wallen en bevat een beroemd carillon.
Tip: Saskia van Uylenburgh werd op 19 juni 1642 in de Oude Kerk begraven, in graf nummer 29 onder het kleine orgel.
Een videowandeling door de Wallen
De ontwikkeling van de rosse buurt
De verbinding van de Wallen met sekswerk is geen modern verschijnsel, maar hangt samen met de zeehandel. Vanaf de veertiende eeuw stimuleerde de komst van zeelieden het ontstaan van logementen, herbergen en prostitutie. Tijdens de Reformatie in de zestiende eeuw probeerde het stadsbestuur prostitutie te verbieden, maar ze bleef verborgen in speelhuizen bestaan.
In de negentiende en vroege twintigste eeuw werd de sector zichtbaarder en gereguleerd. De raamprostitutie die de Wallen nu kenmerkt, ontstond als manier om het bordeelverbod te omzeilen en zelfstandig werk mogelijk te maken. De legalisering van bordelen in 2000 bracht de sector verder in de formele economie, met regels voor gezondheid, veiligheid en belasting. Door deze historische continuïteit is het gebied internationaal een veel bestudeerd voorbeeld van stedelijk sociaal beleid.
(het artikel gaat verder na dit blok)
Amsterdam: top 10 die je moet zien!
1. NEMO SCIENCE MUSEUM
2. AMSTERDAMSE GRACHTEN
3. RIJKSMUSEUM
4. VAN GOGH MUSEUM
5. ANNE FRANK HUIS
6. STEDELIJK MUSEUM
7. DE DAM
8. VONDELPARK
9. DE NEGEN STRAATJES
10. OOSTERPARK
Stadsvernieuwing en Project 1012
In de afgelopen decennia voerde de gemeente Amsterdam grote veranderingen door op de Wallen via Project 1012, genoemd naar de postcode. Het doel was criminaliteit te verminderen en het winkelaanbod te verbreden. Daarbij werden honderden prostitutieramen gesloten en omgevormd tot galeries, boetieks en luxe woningen.
De gemeente blijft haar aanpak aanpassen. Recente maatregelen omvatten de campagne “Stay Away” en strenge regels voor alcohol en tabak in de openbare ruimte. Er zijn ook gesprekken over het verplaatsen van een deel van de sector naar een erotisch centrum buiten de binnenstad, om de druk van overtoerisme op de smalle straten van de Wallen te verlichten. Het beleid probeert de woonbaarheid en historische identiteit van de buurt te bewaren.
Culturele instellingen en educatie
Naast handel en uitgaan hebben de Wallen instellingen voor geschiedenis en educatie. Red Light Secrets, het prostitutiemuseum in een voormalig grachtenpand, geeft een overzicht van de sector vanuit het perspectief van sekswerkers. Het wil het beroep begrijpelijk maken en informatie bieden over rechten en veiligheid.
Een andere belangrijke informatieplek is het Prostitution Information Center, PIC, opgericht door voormalig sekswerker Mariska Majoor. Het PIC geeft bezoekers, onderzoekers en studenten uitleg om de buurt beter te begrijpen. Ook Museum Ons’ Lieve Heer op Solder ligt hier: een goed bewaarde zeventiende-eeuwse schuilkerk. Het museum laat de religieuze tolerantie van de Gouden Eeuw zien, toen katholieken in het verborgene hun geloof beoefenden in een officieel protestantse stad.
Tip: het Prostitution Information Center ligt aan Enge Kerksteeg 3 en werd in 1994 opgericht.
De Wallen Amsterdam: geschiedenis en buurtgids
De Wallen Amsterdam is de historische rosse buurt van de stad, met grachten, smalle straten en de Oude Kerk. Het is ook een buurt waar mensen wonen en werken. Deze gids introduceert de geschiedenis en praktische informatie om je bezoek voor te bereiden.
Praktische informatie en regels
Voor een bezoek aan de Wallen is het belangrijk lokale regels en omgangsvormen te kennen. Fotografeer de ramen en sekswerkers niet; beveiligers en omstanders zien toe op hun privacy. Camera’s en hosts helpen de drukte beheren en geven uitleg over buurtregels.
Je bezoekt de buurt het gemakkelijkst te voet. Vanaf Amsterdam Centraal loop je in vijf minuten naar de Zeedijk of Warmoesstraat. Rondleidingen vallen onder strenge regels. Sinds 2020 mogen commerciële rondleidingen niet meer door straten met prostitutieramen, om de privacy van sekswerkers en bewoners te beschermen. Overdag kun je de middeleeuwse architectuur bekijken; in de avond zie je de kenmerkende verlichting.
Maak een virtuele rondleiding met Google Street View!
Veelgestelde vragen (FAQ)
Zijn de Wallen veilig om te bezoeken?
De buurt is doorgaans veilig en er zijn politie en gemeentelijke handhavers aanwezig. Let zoals in elk druk toeristisch gebied op zakkenrollers en koop niets van straatdealers die verboden middelen aanbieden.
Mag ik foto’s maken op de Wallen?
Je kunt de grachten en architectuur fotograferen, maar maak geen foto’s of video’s van sekswerkers achter de ramen. Dat schendt hun privacy en kan ertoe leiden dat beveiligers je aanspreken of vragen de plek te verlaten.
Hoe kan ik meer leren over de buurtgeschiedenis?
Het Prostitution Information Center, PIC, en Red Light Secrets bieden een informatieve en leerzame kijk op de buurt. Voor architectuurgeschiedenis kun je de Oude Kerk of Ons’ Lieve Heer op Solder bezoeken.
Geldt er een leeftijdsgrens voor de buurt?
De straten van de Wallen zijn openbaar. Er is dus geen leeftijdsgrens om er te wandelen. Voor raamprostitutielocaties, sekswinkels en erotische theaters geldt wel een minimumleeftijd van 18 jaar.
Bronnen
- Gemeente Amsterdam. (2023). Aanpak binnenstad: Project 1012 en de Wallen.
- Stadsarchief Amsterdam. (2022). De geschiedenis van de oudste stadswijk.
- Oude Kerk Amsterdam. (2024). Bouwgeschiedenis en monumenten. https://www.oudekerk.nl/
- Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. (2023). Monumentenregister: Oudezijds Voorburgwal.
Geef een reactie