Het Rijksmuseum Amsterdam laat je kennismaken met Nederlandse kunst en geschiedenis in een gebouw van Pierre Cuypers. De Nachtwacht van Rembrandt en werken van Vermeer behoren tot de bekendste schilderijen. Lees meer over de zalen, architectuur en praktische informatie om je bezoek te plannen.
In deze gids
De architectonische visie van Pierre Cuypers
De collectie van het Rijksmuseum ontstond in 1800. Het huidige gebouw aan het Museumplein kwam voort uit een ontwerpwedstrijd in 1876. De winnaar, Pierre Cuypers, ontwierp een gebouw dat gotische en renaissance-elementen combineerde. Die keuze was destijds omstreden: koning Willem III zou het gebouw door zijn gelijkenis met een kathedraal te “katholiek” hebben gevonden. Het werd officieel geopend op 13 juli 1885. Een opvallend onderdeel van het ontwerp is de openbare passage, de fietstunnel, dwars door het gebouw. Fietsers en voetgangers kunnen zo tussen de binnenstad en de zuidelijke wijken reizen.
De buitenkant van het Rijksmuseum is versierd met beeldhouwwerk en tegeltableaus met taferelen uit de Nederlandse geschiedenis en kunst. Cuypers wilde dat het gebouw zelf een les in Nederlands erfgoed zou zijn. Binnen zetten de glas-in-loodramen en vloermozaïeken van de Voorhal dit thema voort. Het gebouw was aanzienlijk groter dan eerdere musea in Nederland. Het was speciaal ontworpen voor de nationale collectie, die daarvoor over verschillende locaties verspreid was, waaronder het Trippenhuis in Amsterdam en het Mauritshuis in Den Haag.
Tip: het Rijksmuseum bevindt zich aan Museumstraat 1, 1071 XX Amsterdam.
De renovatie en modernisering van 2003 tot 2013
In 2003 sloot het Rijksmuseum voor een ingrijpende renovatie van tien jaar, onder leiding van de Spaanse architecten Antonio Cruz en Antonio Ortiz. Het doel was de oorspronkelijke negentiende-eeuwse decoraties van Cuypers te herstellen en tegelijkertijd de voorzieningen geschikt te maken voor de eenentwintigste eeuw. Veel binnenwanden die in de loop der jaren waren toegevoegd, werden verwijderd, waardoor de oorspronkelijke zalen hun ruimtelijkheid terugkregen. Een belangrijk onderdeel was de aanleg van het Atrium: een grote, lichte entreehal die ontstond door de twee binnenplaatsen van het museum te overkappen.
De renovatie liep aanzienlijke vertraging op, vooral door de discussie over de fietspassage. Het museum heropende uiteindelijk op 13 april 2013. Sindsdien presenteert het Rijksmuseum kunst en geschiedenis in samenhang. Schilderijen en historische voorwerpen staan niet in afzonderlijke vleugels, maar worden per periode bij elkaar getoond. Zo krijg je een breder beeld van de Nederlandse cultuur. Bij de modernisering zijn ook geavanceerde klimaatbeheersing en verlichting aangebracht, om de kwetsbare collectie te beschermen en de werken beter zichtbaar te maken.
Tip: koningin Beatrix heropende het Rijksmuseum op 13 april 2013, na een renovatie van tien jaar.
Rijksmuseum: tips voor je bezoek
Meesterwerken in de Eregalerij
De Eregalerij vormt de centrale as van het Rijksmuseum en leidt rechtstreeks naar het beroemdste schilderij van het museum: De Nachtwacht (1642) van Rembrandt van Rijn. Het is een lange zaal met aan weerszijden kabinetten vol meesterwerken uit de Nederlandse Gouden Eeuw. Hier zie je werken van onder anderen Frans Hals, Jan Steen en Johannes Vermeer. Vermeers “Het melkmeisje” en “Het straatje” behoren tot de meest bezochte schilderijen in deze kabinetten.
“De Nachtwacht” hangt in een eigen zaal aan het einde van de galerij. Die is speciaal ingericht voor het grote doek, dat ongeveer 3,63 bij 4,37 meter meet. Sinds 2019 staat het schilderij centraal in “Operatie Nachtwacht”, het grootste onderzoeks- en restauratieproject uit de geschiedenis van het museum. Het onderzoek vindt plaats in een speciaal ontworpen glazen ruimte. Bezoekers kunnen zien hoe restauratoren en wetenschappers met foto’s in hoge resolutie en chemische analyses de toestand van het schilderij onderzoeken.
Tip: de Eregalerij bevindt zich op de tweede verdieping van het hoofdgebouw van het museum.
De Nachtwacht, geschilderd in 1642 door Rembrandt van Rijn, is een van de beroemdste schilderijen in het Rijksmuseum in Amsterdam. Een opmerkelijk detail: het doek was oorspronkelijk groter. In 1715 werden er stukken afgesneden, zodat het tussen twee zuilen in het Amsterdamse stadhuis paste.
De Cuypersbibliotheek en bijzondere collecties
In het Rijksmuseum bevindt zich de Cuypersbibliotheek, de grootste en oudste onderzoeksbibliotheek voor kunstgeschiedenis van Nederland. De bibliotheek is ontworpen door Pierre Cuypers en is een architectonisch hoogtepunt, met een ijzeren trap over meerdere verdiepingen en een groot glazen dak. De collectie omvat meer dan 450.000 banden, waaronder tentoonstellingscatalogi, veilinggegevens en zeldzame tijdschriften. De leeszaal is een rustige werkplek voor onderzoekers en studenten. Bezoekers kunnen de bibliotheek bekijken vanaf een balkon op de derde verdieping van het museum.
Naast de beroemde schilderijen bezit het Rijksmuseum belangrijke bijzondere collecties. Daaronder vallen de poppenhuizen, waarvan het bekendste aan Petronella Oortman toebehoorde, aan het einde van de zeventiende eeuw. Deze huizen geven in miniatuur een gedetailleerd beeld van het huiselijke leven van die tijd. Het museum heeft ook een internationaal belangrijke collectie Delfts aardewerk, een zaal met scheepsmodellen en maritieme geschiedenis, en een Aziatisch Paviljoen in de tuinen. Dit door water omringde paviljoen toont Aziatische kunst, waaronder bronzen beelden en porselein uit Japan, China en Indonesië.
- Rembrandt van Rijn – Het Joodse bruidje (ca. 1665), Rijksmuseum Amsterdam. Publiek domein.
- Vincent van Gogh – Zelfportret (1887), Rijksmuseum Amsterdam. Publiek domein.
- Frans Hals – De vrolijke drinker (ca. 1628–1630), Rijksmuseum Amsterdam. Publiek domein.
- Rembrandt van Rijn – De Nachtwacht (1642), Rijksmuseum Amsterdam. Publiek domein.
- Johannes Vermeer – Het melkmeisje (ca. 1658), Rijksmuseum Amsterdam. Publiek domein.
Locatie, toegankelijkheid en vervoer
Het Rijksmuseum staat centraal aan het Museumplein in Amsterdam, tussen de binnenstad en De Pijp. Het is goed bereikbaar met het uitgebreide openbaarvervoernetwerk van de stad. Tramlijnen 2, 5 en 12 stoppen bij de halte Rijksmuseum, direct voor het gebouw. Je kunt ook tramlijnen 1, 7 of 19 nemen naar Spiegelgracht, op drie minuten lopen. Vanaf Amsterdam Centraal duurt de tramreis ongeveer 10 tot 15 minuten.
Het museum is volledig toegankelijk voor bezoekers met een beperking. Alle verdiepingen zijn bereikbaar met liften. Bij de informatiebalie kun je een rolstoel of opvouwbaar krukje lenen. De hoofdingang ligt in het Atrium, dat vanaf straatniveau met liften bereikbaar is. Het Rijksmuseum biedt ook aangepaste rondleidingen voor bezoekers met een visuele of auditieve beperking. Kinderwagens zijn toegestaan. Grote rugzakken en paraplu’s moeten wel in de garderobe of de kluisjes in het souterrain worden opgeborgen.
Rijksmuseum Amsterdam: de Nachtwacht en Nederlandse kunst
Het Rijksmuseum Amsterdam laat je kennismaken met Nederlandse kunst en geschiedenis in een gebouw van Pierre Cuypers. De Nachtwacht van Rembrandt en werken van Vermeer behoren tot de bekendste schilderijen. Lees meer over de zalen, architectuur en praktische informatie om je bezoek te plannen.
Praktische bezoekersinformatie en tickets
Het Rijksmuseum is dagelijks geopend van 09.00 tot 17.00 uur, ook op feestdagen zoals Eerste Kerstdag en Nieuwjaarsdag. Om de grote bezoekersaantallen te spreiden werkt het museum met tijdsloten. Bezoekers moeten vooraf een aankomsttijd reserveren via de officiële website, rijksmuseum.nl. Soms zijn er tickets aan de kassa verkrijgbaar, maar dat is niet gegarandeerd, vooral niet in de drukke toeristische maanden van april tot en met augustus.
Het museum doet mee aan de Museumkaart en de I amsterdam City Card. Met deze kaarten is de toegang gratis, maar je moet nog steeds online een tijdslot reserveren. Het museum heeft twee cafés en het restaurant met een Michelinster “RIJKS”, in de Philipsvleugel. Voor een uitgebreid bezoek kun je de museumapp gebruiken, met gratis audiotours in verschillende talen. Trek minimaal drie tot vier uur uit voor de hoogtepunten. Veel bezoekers komen meerdere keren terug om de verschillende historische perioden uitgebreider te bekijken.
Maak een virtuele rondleiding met Google Street View!
Veelgestelde vragen (FAQ)
Is het Rijksmuseum elke dag open?
Ja, het museum is 365 dagen per jaar geopend, ook op alle feestdagen, van 09.00 tot 17.00 uur.
Moet ik vooraf tickets boeken?
Ja, vooraf online een ticket met een tijdslot boeken wordt sterk aanbevolen en is vaak verplicht om toegang te krijgen.
Is De Nachtwacht altijd te zien?
Ja, het schilderij is permanent te zien in de Eregalerij. Tijdens Operatie Nachtwacht kan de glazen onderzoeksruimte het zicht deels belemmeren.
Mag je foto’s maken in het Rijksmuseum?
In de meeste zalen mag je zonder flits of statief fotograferen, zolang de foto’s voor persoonlijk, niet-commercieel gebruik zijn.
Waar is de dichtstbijzijnde parkeergarage?
De dichtstbijzijnde parkeergarage is Q-Park Museumplein, direct onder het Museumplein en op korte loopafstand van de museumingang.
Bronnen
- Holland.com. (2024). Rijksmuseum Amsterdam: Het nationale museum van Nederland.
- I amsterdam. (2024). Rijksmuseum: Praktische informatie en tickets.
- Museum.nl. (2024). Rijksmuseum: Collectie en geschiedenis.
- Rijksmuseum. (2024). Officiële website: bezoek, collectie en onderzoek.
- Wikipedia-bijdragers. (2024). Rijksmuseum.
Geef een reactie